Interaktivt kart


Alle	Møteplass ved Sentrum	Vitneobservasjon ved Sentrum ved Telnes ved Sinnesodden Video intervju	Kulturminne	Utkikkspunkt	Soge

Sjøormhistoriar:

Ofte avklipte fisk i garna, i bukti utanfor huset på Storøy
Forteljing frå ca. 1914:
-Gunnar Gullbekk som bur på Strandøyane, like ved Seljordsvatnet, fortel at når han set ut fiskegarn i Stogobukti, ved heimen sin, så hender det stadig at fisk som kjem i garnet vert avklypt som om det skulle vore gjort med ei saks, så bare hovudi stend att.

Sinnesodden
Juli 1977.Tenåringane Kjetil Kvaale og Bent Sveinsson hadde site vakt på Sinnesodden og dei hadde sett dei same buktningane utpå vatnet som Geir og Jarle Venås såg frå andre sida, men dei meinte det var tre lykkjer over vatnet på same tid.

Ved Storeholme
Arthur Bø var saman med ein kamerat og bada ved Storeholme i 1973. Då såg dei nokre store buktningar som kom opp over vassflata og laga svære bølgjer som slo inn mot holmen. -Det måtte vera eit stort dyr, seier han. Arthur Bø fortalde om denne hendinga i radio 1976. Men det vart og skrive om i lokalavisene i 1973.

Turistar som låg i telt på strondi ved Neslestaul
Borghild Glosimot fortel: -Eine gongen eg såg sjøormen var det nokre turistar som låg i telt nede ved vatnet. Dei hadde kikkert og såg han heilt tydeleg, og dei var sikre på at det var ein sjøorm.

Ved Høljarurda på Manheimstrondi
Forteljing frå ca. 1720
-Daa han var heime paa Klomset, skulde han eingong fara ut til Otterholtmoen paa eksis. Han gjekk Manheimstronda, for den tid var det kje veg paa hi sida. I Høljarurda heldt seg ein hesjeleg stor orm som ofte stengde vegen naar folk fór der, og ingen torde freiste paa aa slaa han. Daa Tomas kom til Høljardurda, rann ormen like mot han, bles og fræste gjorde han og slo lykkjur so høge at Tomas godt kunde gjenge under dei. Tomas hadde stellt seg til med ein stor og sterk stav; med den gjekk han mot ormen, og etter eit langt basketak blei ormen drepen. Daa Tomas kom til Otterholt, blei kapteinen vond for han kom for seint. Tomas fortalde daa koss alt hadde gjenge. Kapteinen kunde mest ikkje tru det og sende nokre folk avstad for aa sjaa. Dei fann den daude ormen og brende han upp, og sidan saag det i lang tid ut der liksom paa ein kolbotn. - Men Tomas slapp for straff daa folka kom attende og fortalde dette.

På Sandsdalstrondi
I Halvor J. Sandsdalen si bok står denne forteljinga: -Såleis hende det i kveldinga 15. august 1976 at eg (Halvor J. Sandsdalen) tok ein tur ned til stranda for å sjå til pråmen. På ein stein sat ein mann i 50-åra. Han hadde fiskestong, pipe og kaffeflaske. Fær du fisk spurde eg . -Je sitter her og bunnfisker med agn, så det blir itte så mye, svara han. Han visa meg tre passeleg fine aurar. - Ja, je er så glad i vann, je. Det er som noe spiller i meg når je sitter med fiskestanga, synes je. Je kan itte forklare det. Og i går opplevde je noe merkelig. Je sat her med fiskestanga og med ett reiste det seg ei bølge i vannet enda det var helt stille. Så ble den borte igjen. -Liknande bølgjer har mange sett, svara eg. -Ja, itte vet je, men artig var det. Je ligger i telt noen dager utved vannet her. Hele vinteren drømmer je om å sitte ved vann med fiskestanga.... Han heldt auga med dobba som med små ringar fortalde at ein liten fisk hadde snusa på agnet.

Frå hytte i Styggelid
Klokka tolv mandag satt de to svigerinnene fru Bjerke fra Oslo og fru Amundsen fra Langesund, ute på verandaen på hytten de ferierer i på Styggelid ved Seljordsvannet. Da får de se et stort dyr dukke opp ute på vannet et stykke ut for Nes camping. De rakk å ta kikkerten og de fikk betrakte udyret nøye, det var blåsvart av farge, og var minst 10 meter langt. Men kall det ikke sjøorm, sier fru Bjerke. Jeg har vært veldig skeptisk når jeg har hørt snakk om denne sjøormen. Men at det er noe utenom det vanlige her i Seljordsvannet er det ingen tvil om. Hva det kan være vet jeg ikke. Dette er andre gangen på få dager vi har sett denne skapningen, som bukter seg av sted i stor fart. I dag så vi tre buktninger. Undres på om det kan være en kjempeål?

I båt ved Nirisrud
Sigurd Telnes fortel: Bestefar, Sigurd Telnes (d.e.), var ivrig fiskar. Ein haust først på 1900 ljostra han på grunnane ved den gamle plassen Nirisrud. Dei nytta tyriløgu og skøta pråmen seint inn mot land. I ljosken tykte han det låg ein sekkjestøkk i sanden. Stokken var grov som ein vaksen mann på det tykkaste av låret, meinte han. For moro skuld sette han ljosteret ned på det han trudde var ein sekkjestøkk, men med same piggane kom nedåt livna stokken og bukta seg raskt mot djupet. dette fortalde bestefar mange gonger.

Ekkolodd ved Sanden Camping
Jan-Ove Sundberg og hans team, GUST, registrerte det dei omtalar som 'to store saker' på ekkolodd, like utanfor Sanden Camping.

I båt utved Telnes
Eg (Halvor J. Sandsdalen) arbeider i ei avis, og tidleg ein morgon i 1973 vart eg oppringt av ein danske som låg på ferie utved Telnes. Han bad om eg ville koma ut, då han og kameraten hans hadde opplevd noko merkeleg då dei var ute med båt om natta. Eg hadde diverre ikkje tid til å snakke med dei, då eg stod på farten for å rekkje eit kommunalt møte, men eg spurde kva det var. Han fortalde då at det hadde dukka opp eit dyr med puklar, to eller tre, nær båten. Det var så nær at dei såg at det hadde luffar eller korte symjeføter, og det var svartglinsande. Dei hadde rodd unna så hardt dei kunne Og dei våga seg ikkje utpå vatnet i båt att, sa han.

Kulturminne:

Gravrøys, bronsealder
Ved Skrabekk. Fleire gravrøysar øydelagt av hyttebygging

Fallos-steinen på Øvre Svinjom.
Steinen er 53 cm høg og er ein såkalla fallos som peikar attende til den eldgamle dyrking av guden for kjærleik og avkom. Steinen er truleg laga av mannehand. Den stend på eit berg før ein kjem opp til garden.
- Kjelde: Turkart for Seljord. Revidert 2009

Gravrøys, bronsealder
Ved Eiet og Storøy

Blika gruver
I 1880-åra vart det funne gull ved garden Blika i Svartdal. Det vart muta for gruvedrift på gull og wismuth på gardane Blika, Barstad, Svartdal, Haugsvold og Svervelid i 1882. Dei fyrste som dreiv gruvene var ”Det franske gruvekompani” i Bamble. I 1897 vart det bygd smeltehytte på Blika. På det meste sysselsette gruva 80 mann. Gruva skifta eigar fleire gonger frå 1916 til ca. 1930. Det var lite aktivitet i ca. 30 år. Så vart drifta tatt opp att i 1932. I 1937-1938 var 17-18 mann sysselsette her. Gruva var i drift til krigsutbrotet i 1940. Det er køyreveg fram til gruva.
- Kjlede: Turkart for Seljord. Revidert 2009

Øverlandseiki
Eiketre er ikkje så vanlege i skogane våre, men på Ytre Øverland i Trollebotnen står eit stort og gamalt eksemplar. Målingar tyder på at eika kan vera 8-900 år gamal. Ho er hol og gjev plass til 8-10 personar og det må 5-6 vaksne til om ein skal famne den kraftige eikestamma. I tidlegare tider var det gjævt å ha sett Øverlandseiki.
- Kjelde: Turkart for Seljord. Revidert 2009

Gravrøys, bronsealder
Storrøysi på Digernes

Gravhaug, Nes 1

Gravhaug, Nes 2
Gullhaug. Ikkje lenger lett synleg

Tråppin i Skorve
Frå Flatdalsdalen kan ein sjå 7-8 trappetrinn høgt oppe i Skorvefjellet som Tårån har grave ut med bare neglene. Det fortel litt om storleiken på trolla og folkefantasien. Trappetrinna har ei høgd på 15-20 meter.
- Kjelde: Sigurd Telnes

Det tyske flyvraket ved Hestnutan
Under siste krig styrta to fly på Skorve. Dei tragiske hendingene gjekk for seg hausten 1944. Det eine var eit amerikansk fly som var ute med våpenslepp til den norske heimefronten. Det kolliderte med Skorvefjellet i Langfjøllhaddin rett nedom Gøysen. Det andre var eit tysk transportfly som rende mot Hestenuten lenger nord på Skorve. Mange menneske miste livet i desse ulykkene.
- Kjelde: Turkart for Seljord. Revidert 2009

Møteplass:

Lomodd dokki
Naturleg formidlingspunkt for forteljingar om Seljord og bydgesegnene - livet på Brøløs før og nå. Lomoddokki er ein viktig møteplass med gangveg og sitjeplassar. Dette er det gamle sentrum (Brøles) sin sentrumspark. Låvebrua på Lomodden var i gamal tid Brøles sin «Musikk-paviljong», heitest det. Ein stad der folk samla seg og fekk oppleve spel og dans. Soga om Guro Lomodden er knytt til staden.

Tusenårsplassen
Seljord og middelalderlandskapet - kyrkja på Vallarhaugen. Området omrking Seljord kyrkje med Tremerrhaugen, Sterke-Nilssteinen, middelalderkyrkjegarden, Tusenårsstaden og Seljord prestegard er eit viktig kjerneområde for den delen av Seljord sin historie som er knytt opp mot tidleg busetjing, middelalderforteljingar (t.d. Draumkvedet) og folkevisene/segnstoffet som Landstad samla inn saman med Olea Crøger. Både Seljordspelet og Landstadsenteret er viktige aktørar knytt til staden. Kjeldene å ause av finst her i rikt monn og området bør utviklast inspirert av desse.

Nes
Nes er ein viktig plass knytt til Seljordsvatnet; her låg den gamle brygga som var hovudatkomsten til sentrum dersom du kom frå Bø eller grendene langs vatnet. Kunstprosjektet «Tuft» vart gjennomført her i regi av lokale kunstnarar i eit nordisk kunstprosjekt med 13 kunstnarar i 1990.

Seljordspelet arbeider med planar for eit Sjøormspel for familiar, der vatnet er scene og bakvegg. Oppsetning er planlagt i 2010.

Bjørgeøyan
Gardbrukarane på Nordigard Bjørge er i gang med å utvikle garden sin, med kjerneproduksjon knytt til telemarksfe, gardsturisme og kulturlandskap. Arbeidet med kulturlandskapet spenner frå formidling av mytiske landskap, med Grunningsdalen og Bjørgefjellet som nedslagsfelt, til istandsetjing av våtmarklandskap, kulturlandskap og turvegar ned mot Seljordsvatnet.

Kunstlåven - skulane
Seljord og ungdommen - Skuleområdet er ein viktig og svært synleg møteplass i sentrum. Dette er ei viktig ramme om aktivitet og leik for ungar og ungdom i Seljord. Som næraste nabo til skuleområdet ligg Kunstlåven, som er eigd av Seljord kunstforening. I mange år var Kunstforeninga sin aktivitet og alle utstillingar knytt til Seljord ungdomskule, både inne og ute. Idag er aktiviteten i Kunstforeninga fyrst og fremst knytt til Kunstlåven med ulike kreative aktivitetar, årvisse utstillingsomvisningar for alle skulane i bygdi, utgangspunkt for sogevandringar i sentrum og med hovudvekt på Sommarutstillinga i juli/august.

Eventyøy
Eventyrøy er Seljord sitt utandørs idrettsanlegg. Det ligg vakkert plassert mot vatnet. Den gamle fotballbanen ligg fint omgitt av furuskogen, medan trengingsbanane ligg ute på den opne grasflata mot vatnet. I vidareutvikling av Eventyrøy er det fyrst og fremst å styrke dette som ein møteplass knytt mot vatnet som har vore fokus. Det bør lagast gode løysingar for å gje tilgang til vatnet. Anlegget som heilskap og tiltak knytt mot vatnet er synlege for dei som køyrer forbi Seljord på hovedvegen.

Dyrskuplassen
Seljord og Dyrsku'n. Seljord sin eldgamle og tradisjonsrike marknads- og samlingsplass. Kulturlandskapet og historiane er viktige spor etter tidlegare tider. Området har fleire gravhauger og her er gjort spennande funn av m.a. hellekiste og langhus. Gjennom prosjektet Seljord og sogene er det eit ynskje å få synleggjort og formidla forteljingane om det historiske landskapet med gravhaugane, tuna som er flytt hit frå Seljordhei, det karakteristiske, vakre Dyrskufjoset og dei gamle, store bjørkene.

Granvin
Granvin er ein viktig motor i dagleg kulturliv i Seljord, dette inkluderar idretten. Granvin er ein aktiv møteplass for lag og foreningar, for skulen og for kulturskulen. Granvin er seljordingane si storstoge.

Stoppestaden
Kva er det som får folk til å stoppe i Seljord? Stoppar tilfeldig forbipasserande av andre grunnar enn å fylle bensin og kjøpe «pylsur»? Dei som alt kjenner Seljord skal kanskje hit likevel. Dei veit om arrangement på Dyrskuplassen eller Sommarutstillinga eller kappleik på Granvin eller fotballkamp på Eventyrøy eller Seljordspel på Tusenårsstaden. Men dei som bare er på veg forbi. Korleis kan vi få dei til å stoppe?

Opprusting av Ingerid Slettensveg med tosidig natursteinsmurar, steinsett bekk og trerekker skal stå ferdig juni 2009.