verson 0.1 | 2009 | Seljord Kommune | Prosjekt 'Seljord og sogene' | .




Soger:
Gygrene og Sybylla
Flatdal er vakta av segnfigurar kring det heile, og me finn påfallande mange kvinner og gygrer mellom dei. Tårån i Trøppin er namnet på ei gyger som held til i Skorvefjellet. Ho har to systrer; Glima i Rupedalar på Mælefjell og Ljose-Signe i Bindingsnuten. Om desse gygrene har Sigurd Nes skrive eit dikt der trollkvinnene blæs i lur til kvarandre frå fjell til fjell over Flatdalsdalen. Svigersonen, Torkjel Haugerud, har laga tri komposisjonar for hardingfele med same namn som gygrene. Frå Flatdalsdalen kan ein sjå 7-8 trappetrin høgt oppe i Skorvefjellet som Tårån har grave ut med bare neglene. Det fortel litt om storleiken på trolla og folkefantasien. Trappetrinna har ei høgd på 15-20 meter.
Så har me Sybylla, den tidlause spådomskvinna. Litt sør for Gyvretrappin i Skorve heng Spådomsnuten som eit trugsmål. Sybylla skal ha sagt at når Spådomsnuten dett, skal flodbølgja bli så høg at pråmane kan bindast i dørklinkene på Åse-gardane. Dette skal hende mot slutten av tida og når det har blitt by mellom Vallaråi og Sjerveåi. Sikkert er det at Spådomskløvet har blitt ein god del større dei siste åra.
- Kjelde: Sigurd Telnes
Vallarhaugen
Sigurd Telnes i samtale med kyrkjeverge Jon Svartdal.
Hølje Gonge (f.1819 - d.1889)
Hølje Gonge budde på plassen Gonge på Seljordshei. Han var lam og levde llivet sitt bunden til kubbestolen. Likevel var han kunnskapsrik og handig, heldt aviser og var den i lokalmiljøet folk kom til for å spørje nytt frå verdi omkring. Han vann pris for god treskjering på verdsutstillinga i London i 18.. Gongestogo står idag på Dyrskuplassen. Her vert soga om Hølje formidla kvart år gjennom forteljingar om livet hans og huset vert nytta til utstillingar av handverktradisjonar
Kivlemøyane
Segna om Kivlemøyane har blitt knytt til Nystaulsteinen der Kivlekyrkja skal ha stått, til mose og fargar i bratte fjellveggen ovanom grenda og til to store og ein mindre stein som har vore synlege i Kalvejuvet rett nedom Såvestaul. Desse steinane er skipla av ras i dei seinare år.
Sjøormhistoriar:
I pråm ved Heggenes
Forteljing frå ca. 1910:
-For nokre år sidan rodde ein mann åleine om natti. Då han kom litt ovanom Heggenes, såg han bakom seg, og fekk då sjå om lag 10 meter frå pråmen, eit dyr på vatnet. Det var som ein lang tømmerstokk, og det var svart på leten. Notti var så ljos at han kunne ha lese. Han såg hals og hovud over vatnet. Det bøygde hovudet nedetter, og det såg ut av skapnad som ein fisk eller ål. Halsen stod i ein bøyg så han såg at dyret i nakken hadde ein kam eller mån, som likna måni på ein hest. Kroppen låg ellest under vatnet, men bakerst kom rova oppatt og den tyktest vera som ein spord som låg i ring, som i ei usse. Det låg stille, og han rodde omkring det, 8-9 meter ifrå, og det såg likeeins ut på alle sidur. Han drygde med å ro i ein halv time, for å sjå om det ville dukke, men det låg rolegt. Han var sveitt og det var svalt, så han måtte ro vidare. Denne mannen var den gamle kapteinen på Fjøllguten. Ein mann så ærleg og sannferdig som nokon annan eg kjenner.
Frå Bjørgeøyan
Sundberg.16.08.1998.
Frå Almankåsbakken
Arne Øygarden, Seljord, fortel at han alltid hadde hatt litt moro med folk som sa dei hadde sett sjøormen, men sist i juli 1976 har eg fått eit anna syn på det, seier han. Han kom køyrande i bil på vestsida av Seljordsvatnet, eller Mosasida, som er det vanlege namnet for folk som er kjent i bygda. Han hadde nærpå kome ned Almankåsbakken og hadde fint utsyn over vatnet då han vart vare ei veldig plasking omlag 20 meter utfor stranda. Han stopp bilen og såg då svarte buktningar i ei lengd av omlag 15 meter, seier han. Det var tydeleg eit slags ormeliknande dyr, svart mot ryggene og ljosare mot undersida, det såg ut for at huda var glinsande, men det kom kanskje av vatnet. Det gjekk kring to minuttar så skaut ormen, eller kva det nå var, i stor fart på skrå ut mot Sinnesodden. Der låg ein stor flokk med ender på vatnet, men då ormen nærma seg så bølgjande fossa kring han, letta heile andeflokken og flaug over mot Bjørgeøyane. -Det var ei merkeleg oppleving, seier Arne Øygarden.
Ekkolodd ved Sanden Camping
Jan-Ove Sundberg og hans team, GUST, registrerte det dei omtalar som 'to store saker' på ekkolodd, like utanfor Sanden Camping.



Nor-Rec 2009