verson 0.1 | 2009 | Seljord Kommune | Prosjekt 'Seljord og sogene' | .




Soger:
Gygrene og Sybylla
Flatdal er vakta av segnfigurar kring det heile, og me finn påfallande mange kvinner og gygrer mellom dei. Tårån i Trøppin er namnet på ei gyger som held til i Skorvefjellet. Ho har to systrer; Glima i Rupedalar på Mælefjell og Ljose-Signe i Bindingsnuten. Om desse gygrene har Sigurd Nes skrive eit dikt der trollkvinnene blæs i lur til kvarandre frå fjell til fjell over Flatdalsdalen. Svigersonen, Torkjel Haugerud, har laga tri komposisjonar for hardingfele med same namn som gygrene. Frå Flatdalsdalen kan ein sjå 7-8 trappetrin høgt oppe i Skorvefjellet som Tårån har grave ut med bare neglene. Det fortel litt om storleiken på trolla og folkefantasien. Trappetrinna har ei høgd på 15-20 meter.
Så har me Sybylla, den tidlause spådomskvinna. Litt sør for Gyvretrappin i Skorve heng Spådomsnuten som eit trugsmål. Sybylla skal ha sagt at når Spådomsnuten dett, skal flodbølgja bli så høg at pråmane kan bindast i dørklinkene på Åse-gardane. Dette skal hende mot slutten av tida og når det har blitt by mellom Vallaråi og Sjerveåi. Sikkert er det at Spådomskløvet har blitt ein god del større dei siste åra.
- Kjelde: Sigurd Telnes
Guro Heddelid
Namnet Guro Heddelid er knytt til Grunningsdalen. Meir enn noko anna har soga om henne gjort dalen kjend. Denne kvinna til hest som framleis rir gjennom dalen i dikt og dram-.
Soga om Guro Heddelid ber i seg romantikk og tonar frå ei svunnen tid med blod og salte tårer, Gudstru og trøyst i vigslevatn og klokkeklang. Det ligg eit mystisk kingelvevslør over dei gamle henda der ulike utsagn gjev stoff til ettertanke.


Kivlemøyane
Segna om Kivlemøyane har blitt knytt til Nystaulsteinen der Kivlekyrkja skal ha stått, til mose og fargar i bratte fjellveggen ovanom grenda og til to store og ein mindre stein som har vore synlege i Kalvejuvet rett nedom Såvestaul. Desse steinane er skipla av ras i dei seinare år.
Segni om Gonil Dale
Gagnås er fjellpartiet mellom Trollebotnen og Seljordsvatnet. Tradisjonen vil ha det til at det ligg ein tussegard inni dette fjellet. Det er opningar i fjellveggen frå Garviksida og ved Gjeldstad. Syster av Hølje Dale i Trollebotnen, Gonill, blei kvervd inn i fjellet til tussegarden og vart verande der alle sine dagar. Hølje vitja henne ein gong, og denne hendinga har Hølje Gonge skrive eit dikt om i år 1860. I nyare tid har Halvor J. Sandsdalen skrive eit dikt om Gonill Dale som fekk lov å stige ut på Gagnås kvar joleftan og huge utover Trollebotnen. Diktet heiter; ”Etter eit menneske”. Mattis Haugerud har laga ein hardingfeleslått på temaet. Den heiter: "Gonill Dale".
- Kjelde: Turkart for Seljord. revidert 2009
Sjøormhistoriar:
Dreiv med tømmerfløting utanfor Strand-øygarden
Forteljing frå 1911:
-Året etter (Olav Nøsthaug) var det to tømmerfløytarar, Torjus Kåsi og Tor Hauge. Dei heldt seg på utsida av Strand-øygarden og arbeidde med tømmeret. Fjøllguten hadde nettopp vore ved bryggja og gjekk oppover. Då såg karane eit dyr i vatnet som sumde etter båten. Det var omlag langt som ein tømmerstokk, og det var svart. Men så velte det seg på ryggen, og då såg dei at det var kvitt på undersida, og det hadde på kvar side stutte føter. Eit lite bel etter dukka det ned i vatnet og vart borte.
Hva skal vi egentlig tro?
Hva skal vi egentlig tro? 30. august 1983 har Varden ei melding om eit skeptisk ektepar frå Flatdal som såg ein 100 meter lang sjøorm. Spørsmålet kommer fra Agnes Haugan i Flatdal som sist søndag så noe i Seljordsvatnet som kunne være sjøorm - om noe slikt finnes. -Både mannen min Svein og jeg har alltid vært skeptiske til det som har vært sagt og skrevet om sjøormen i Seljordsvatnet, men etter det vi iakttok søndag ved 14-tiden, vet vi sannelig ikke hva vi skal tro. I ca. ti minutter sto vi ved veien og så noe som buktet seg ute i vannet - fire krumninger over vannflaten som om en stor orm eller slange lå der og svømte. Det blinket i de delene som var over vannflaten og vi så svake bølger rundt. Været var praktfullt og vannet helt stille søndag. Nei, dette er uforklarlig. Vi er i hvertfall sikre på at det var noe vi så - antagelig det samme som enkelte har iakttatt på vannet opp gjennom årene.
Ein lang ål med puklar
Carin Østergård Skori såg tidleg på 90-talet ein lang ål med puklar i Seljordsvatnet.
Hodet ved Sinnesodden
8. august 2000 køyrde Erik Knatterud bil langs RV 36. 300 meter ute på vatnet såg han noko merkeleg.



Nor-Rec 2009