verson 0.1 | 2009 | Seljord Kommune | Prosjekt 'Seljord og sogene' | .




Soger:
Gygrene og Sybylla
Flatdal er vakta av segnfigurar kring det heile, og me finn påfallande mange kvinner og gygrer mellom dei. Tårån i Trøppin er namnet på ei gyger som held til i Skorvefjellet. Ho har to systrer; Glima i Rupedalar på Mælefjell og Ljose-Signe i Bindingsnuten. Om desse gygrene har Sigurd Nes skrive eit dikt der trollkvinnene blæs i lur til kvarandre frå fjell til fjell over Flatdalsdalen. Svigersonen, Torkjel Haugerud, har laga tri komposisjonar for hardingfele med same namn som gygrene. Frå Flatdalsdalen kan ein sjå 7-8 trappetrin høgt oppe i Skorvefjellet som Tårån har grave ut med bare neglene. Det fortel litt om storleiken på trolla og folkefantasien. Trappetrinna har ei høgd på 15-20 meter.
Så har me Sybylla, den tidlause spådomskvinna. Litt sør for Gyvretrappin i Skorve heng Spådomsnuten som eit trugsmål. Sybylla skal ha sagt at når Spådomsnuten dett, skal flodbølgja bli så høg at pråmane kan bindast i dørklinkene på Åse-gardane. Dette skal hende mot slutten av tida og når det har blitt by mellom Vallaråi og Sjerveåi. Sikkert er det at Spådomskløvet har blitt ein god del større dei siste åra.
- Kjelde: Sigurd Telnes
Vallarhaugen
Sigurd Telnes i samtale med kyrkjeverge Jon Svartdal.
Sterke-Nils (f. 1722- d. 1800)
Forteljingane om Sterke-Nils knyter seg til at dette var ein kar som var ualminneleg sterk. Det gjekk gjetord om alle hans kartak og prestasjonar. Men soga teiknar også biletet av ein hjartevarm, snill og handing kar. Sterke-Nils stoga står idag på Dyrskuplassen. Her vert det kvart år framført spelstykke og små dramatiseringar som teiknar tidsbilete og hendingar frå livet til sterke-Nils.
Guro Heddelid
Namnet Guro Heddelid er knytt til Grunningsdalen. Meir enn noko anna har soga om henne gjort dalen kjend. Denne kvinna til hest som framleis rir gjennom dalen i dikt og dram-.
Soga om Guro Heddelid ber i seg romantikk og tonar frå ei svunnen tid med blod og salte tårer, Gudstru og trøyst i vigslevatn og klokkeklang. Det ligg eit mystisk kingelvevslør over dei gamle henda der ulike utsagn gjev stoff til ettertanke.


Sjøormhistoriar:
På Sandsdalstrondi
I Halvor J. Sandsdalen si bok står denne forteljinga: -Såleis hende det i kveldinga 15. august 1976 at eg (Halvor J. Sandsdalen) tok ein tur ned til stranda for å sjå til pråmen. På ein stein sat ein mann i 50-åra. Han hadde fiskestong, pipe og kaffeflaske. Fær du fisk spurde eg . -Je sitter her og bunnfisker med agn, så det blir itte så mye, svara han. Han visa meg tre passeleg fine aurar. - Ja, je er så glad i vann, je. Det er som noe spiller i meg når je sitter med fiskestanga, synes je. Je kan itte forklare det. Og i går opplevde je noe merkelig. Je sat her med fiskestanga og med ett reiste det seg ei bølge i vannet enda det var helt stille. Så ble den borte igjen. -Liknande bølgjer har mange sett, svara eg. -Ja, itte vet je, men artig var det. Je ligger i telt noen dager utved vannet her. Hele vinteren drømmer je om å sitte ved vann med fiskestanga.... Han heldt auga med dobba som med små ringar fortalde at ein liten fisk hadde snusa på agnet.
Noko kom fossande oppved Sinnesodden
Forteljing frå 1918:
-Ein dag skulle Bergit Dalstykket følgje med motorbåten Kvikk ut til Ulvenes. Dalstykket ligg slik til at ein ser oppetter fjorden mot bygda, når ein står i tunet. Far til Bergit heitte Tor. Han stod den dagen ute og kikka etter motorbåten, og då han såg noko som kom fossande oppved Sinnesodden, ropa han til Bergit at ho måtte skunde seg, for no såg han Kvikk kom. Men litt etter visa det seg at det var ein havhest Tor hadde sett, for han dukka under. Når Tor snakka om det seinare, sa han: Dæ va havhesten eg såg.
Sommaren 1975
Landpostbod Olav Juvskås, Seljord, f. 1918, fortel: -Det var ein sundag sommaren 1975 at eg gjekk ein tur på riksvegen langs austsida av Seljordsvatnet. Då eg kom til Rosbotåsen såg eg beint ned på vatnet under meg. Der blei eg vare eit dyr langt som ein tømmerstokk. Det låg på sida og bukta seg. Det var blåsvart og hadde luffar hell korte symjeføter som det slo dove med. Det såg ut for meg som at det sola seg. Det var så fint ver. Eg såg tydeleg hovudet på det straks føre det dukka, for då lyfte det halsen høgt over vatnet. Det hadde lite hovud i forhold til storleiken elles. -Eg er heilt sikker på at det var ein orm eller eit ormeliknande dyr, seier Juvskås. Han trafikkerar dagleg i bil langs Seljordsvatnet på vestsida, då postruta hans går heilt over til Kilen, men det er berre den eine gongen han har sett dette
mystiske vesenet som nå er kjendt langt utom landegrensene. Såleis har svensk radio hatt reportasjar om det.
23. August 1982 ved Sinnesodden
In August 1982 Arne Thomassen visited the lake together with his old mother Alice. When driving the katamaran slowly in the middle of the fjord, he and his mother
saw something on the other side of the lake that they interpreted as a
possible serpent. Althogh the distance to the thing in the water was up to 1km, Arne was confident he would get something on film since he was using a
400 mm telephoto lens. "What we saw was a powerful upsurge, cascades of water that to me must have come from a living creature", says Arne Thomassen. "I was very disappointed when the film was developed, because the
only thing I could see was a wake from something, possibly moving along right under the surface".
- Source Jan Ove Sundberg: Telephone-interview with Arne Thomassen, September 1999.



Nor-Rec 2009