verson 0.1 | 2009 | Seljord Kommune | Prosjekt 'Seljord og sogene' | .




Soger:
Hølje Gonge (f.1819 - d.1889)
Hølje Gonge budde på plassen Gonge på Seljordshei. Han var lam og levde llivet sitt bunden til kubbestolen. Likevel var han kunnskapsrik og handig, heldt aviser og var den i lokalmiljøet folk kom til for å spørje nytt frå verdi omkring. Han vann pris for god treskjering på verdsutstillinga i London i 18.. Gongestogo står idag på Dyrskuplassen. Her vert soga om Hølje formidla kvart år gjennom forteljingar om livet hans og huset vert nytta til utstillingar av handverktradisjonar
Sterke-Nils (f. 1722- d. 1800)
Forteljingane om Sterke-Nils knyter seg til at dette var ein kar som var ualminneleg sterk. Det gjekk gjetord om alle hans kartak og prestasjonar. Men soga teiknar også biletet av ein hjartevarm, snill og handing kar. Sterke-Nils stoga står idag på Dyrskuplassen. Her vert det kvart år framført spelstykke og små dramatiseringar som teiknar tidsbilete og hendingar frå livet til sterke-Nils.
Segni om Gonil Dale
Gagnås er fjellpartiet mellom Trollebotnen og Seljordsvatnet. Tradisjonen vil ha det til at det ligg ein tussegard inni dette fjellet. Det er opningar i fjellveggen frå Garviksida og ved Gjeldstad. Syster av Hølje Dale i Trollebotnen, Gonill, blei kvervd inn i fjellet til tussegarden og vart verande der alle sine dagar. Hølje vitja henne ein gong, og denne hendinga har Hølje Gonge skrive eit dikt om i år 1860. I nyare tid har Halvor J. Sandsdalen skrive eit dikt om Gonill Dale som fekk lov å stige ut på Gagnås kvar joleftan og huge utover Trollebotnen. Diktet heiter; ”Etter eit menneske”. Mattis Haugerud har laga ein hardingfeleslått på temaet. Den heiter: "Gonill Dale".
- Kjelde: Turkart for Seljord. revidert 2009
Gygrene og Sybylla
Flatdal er vakta av segnfigurar kring det heile, og me finn påfallande mange kvinner og gygrer mellom dei. Tårån i Trøppin er namnet på ei gyger som held til i Skorvefjellet. Ho har to systrer; Glima i Rupedalar på Mælefjell og Ljose-Signe i Bindingsnuten. Om desse gygrene har Sigurd Nes skrive eit dikt der trollkvinnene blæs i lur til kvarandre frå fjell til fjell over Flatdalsdalen. Svigersonen, Torkjel Haugerud, har laga tri komposisjonar for hardingfele med same namn som gygrene. Frå Flatdalsdalen kan ein sjå 7-8 trappetrin høgt oppe i Skorvefjellet som Tårån har grave ut med bare neglene. Det fortel litt om storleiken på trolla og folkefantasien. Trappetrinna har ei høgd på 15-20 meter.
Så har me Sybylla, den tidlause spådomskvinna. Litt sør for Gyvretrappin i Skorve heng Spådomsnuten som eit trugsmål. Sybylla skal ha sagt at når Spådomsnuten dett, skal flodbølgja bli så høg at pråmane kan bindast i dørklinkene på Åse-gardane. Dette skal hende mot slutten av tida og når det har blitt by mellom Vallaråi og Sjerveåi. Sikkert er det at Spådomskløvet har blitt ein god del større dei siste åra.
- Kjelde: Sigurd Telnes
Sjøormhistoriar:
Ved Sinnesodden 1977
Arne Thomassen , Arendal, - mannen med undervasskameraet i Seljordsvatnet, fekk i går, onsdag, eit personleg møte med noko som kan ha vore sjøormen.
Saman med bror sin, Thomas, såg han til kameraet ved Sinnesodden, og dei var nett komne attende til bilen klokka 16.30 då det kom ei kraftig vassføyke utpå fjorden. Thomas hadde fotografiapparat klart, og tok fleire bilete. Det var for lang fråstand til å få tydeleg bilete fordi vidvinkel vart brukt.
- Kjelde: HJS si bok. Korrigert etter Arne Thomassen sine kommentarar
I bil på Garvikstrondi
Såg to ryggar som symde mot Sanden camping.
Oppi fjorden traff han ein havhest
Forteljing frå 1750
- Gunleik Andersson Verpe i Bø kjøpte i 1750 garden Nes på Garvikstrondi i Seljord. Då han flytta til Nes, rodde han to pråmar opp vatnet frå Ulveneset. Den eine pråmen hadde han på slep. Oppi fjorden møtte han ein havhest, og han var så pågåande at han kvelvde føringspråmen. Etter den tid var det lenge at folk som skulle ro over vatnet hadde med eit eller anna til å verja seg med, anten ein båtshake, ei øks eller ein lunn.

Observasjon ved Sjøormporten
1. juli 1995 kom Kari Aakre og sambuaren køyrande frå Bø langs riksvegen. Bak sat ungane, Tonje (16) og Kim (8). Ute i vatnet såg dei tre merkelege dyr som sumde med stor fart så skumsprøyten sto.



Nor-Rec 2009